Three lenses on Hava Mehutan

​Avraham Hay ,Klaus Otto Hundt ,Israel Zafrir
Curators: Dr. Ayelet Carmi, Smadar Keren
Opening: Wednesday, October 29, 2025, at 7:00 PM

The exhibition initially held at Beit Uri and Rami Nehoshtan Museum as part of a cluster of exhibitions dedicated to the sculptor Hava Mehutan (December 2024 – May 2025).

ثلاث عدسات على حافا محوتان

 أفراهام حاي, كلاوس أوتو هوندت, يسرائيل تسفرير
القي ّ مات: د. أييلت كرمي، سمدار كيرن
الافتتاح: يوم الأربعاء, 29 أكتوبر، 2025, الساعة 19:00 مساء

كجزء من مجموعة معارض خُ صصت للنحاتة حافا محوتان قُ دم معرض لأول مرة في متحف بيت أوري ورامي نحوشتان، (ديسمبر 2024 – مايو 2025)

שלוש עדשות על חוה מחותן

אברהם חי, קלאוס אוטו הונדט, ישראל צפריר
אוצרות: ד״ר איילת כרמי, סמדר קרן
יום רביעי, 29 באוקטובר 2025, בבשעה 19:00

​התערוכה הוצגה לראשונה במוזיאון בית אורי ורמי נחושתן, כחלק ממקבץ תערוכות שהוקדש לפסלת חוה מחותן (דצמבר 2024 – מאי 2025)

---

ללא כותרת (הר סדום), חוה מחותן, צילום: אברהם חי

---

Three lenses on Hava Mehutan
 Avraham Hay, Klaus Otto Hundt, Israel Zafrir

Curators: Dr. Ayelet Carmi, Smadar Keren
​Curatorial text: Dr. Ayelet Carmi
The exhibition Three Lenses on Hava Mehutan focuses on the dialogue between Mehutan’s works and their photographic representation, as produced by three photographers: Klaus Otto Hundt (1944-), a German photographer  who, in the late 1970s, photographed sculptures from Mehutan’s series Landscapes around Be’er Sheva and the central Negev area; Avraham Hay (1944-), an active highly esteemed photographer of art and archaeology, who photographed some of Mehutan’s environmental works in Mount Sodom and the Ramon crater during the 1980s; and Israel Zafrir (1911-2016), one of the pioneers of Israeli art photography, who took close-up photographs of sculptures from the series Offerings, Signs, and Landscapes. The exhibition presents selected photographs by each photographer, turning the viewer’s attention to the dialogue between sculptor and photographer, between sculpture and photograph, and more generally between sculpture and photography. It illuminates Mehutan’s and the three photographers’ distinctive interpretations of the Israeli landscape, examining their point of confluence – the exchange between stone, light, and shadow. By tracing these intersections, the exhibition offers fresh perspectives on the artist’s work. 
The Negev landscape, defined by its distinctive and varied forms, intense light, and layered poetic, cultural, and national significance, has captivated landscape photographers for decades. In this exhibition, the Negev emerges as a pivotal site of inspiration, a central element of the photographic space, and a symbolic image of desolation – an empty, boundless, and seemingly forsaken space. The genre of landscape photography began in the West in the second half of the nineteenth century, and its flourishing was closely associated with the rise of nationalism. Modern landscape photography can be categorized into three primary typologies. The first is landscape photography, employed in the service of the state or scientific inquiry, which functions as a visual record of geographic space, characterized by a straightforward documentary aesthetic, often utilizing a panoramic or aerial perspective. The second, romantic landscape photography is dedicated to exploring the poetic essence of the national landscape and foregrounds nature’s majesty, while deliberately excluding any human presence to sustain the illusion of a primordial, virgin terrain. The third is modern landscape photography, which explores the shape and texture of natural forms in order to convey their ‘pure essence’ and express a personal and subjective experience. 
The photographs presented in this exhibition illuminate different aspects of Mehutan’s work across these typologies. Hay’s direct documentary approach to photographing the environmental works emphasizes their political and conceptual dimension. Hundt’s romantic-modern style underscores the monumental presence of both the landscape and the sculptures, emphasizing their profound connection to the desert – a setting that shaped their creation and served as their primary source of inspiration. Zafrir’s close-up photographs turn the sculptures into abstract landscapes of marble and wood, which resemble geological phenomena that might exist in an alien, uninhabited realm. The modern style that characterizes his work highlights the sensuality of the sculptures, and sheds light on Mehutan’s preoccupation with the geology of the desert. 
Since the 1970s, critical discourse has increasingly challenged the use of landscape photography as a façade for processes of exploitation, dispossession, violence, and land occupation, driven either by political or economic interests. In this context, the photographs featured in the exhibition serve as archival evidence, not only documenting relationships, dialogues, and events that have occurred, but also reflecting different perceptions of landscape and landscape photography. Rather than erasing traces of human presence, Mehutan’s works engage deeply with fundamental questions of life and death in the context of desert life. Her presence as an artist is palpable in the photographs – in her active involvement in their creation and in the sculptures themselves, which appear to emerge organically from the ancient landscape, mirroring its essence. 

ثلاث عدسات على حافا محوتان
أفراهام حاي، كلاوس أوتو هوندت، يسرائيل تسافرير

القيّمات: د. أييلت كارمي، سمدار كيرن
نص قيمي: د. أييلت كارمي

​يركز معرض  ثلاث عدسات على حافا محوتان  على الحوار الذي نشأ بين أعمال محوتان وصورها الفوتوغرافية، كما التقطتها عدسات ثلاثة مصورين: كلاوس أوتو هوندت (1944–)، وهو مصور ألماني قام، ضمن أعمال أخرى، بتصوير منحوتات سلسلة "مناظر طبيعية" لمحوتان في أواخر السبعينيات في منطقة بئر السبع ومركز النقب؛ وأفراهام حاي (1944–)، وهو مصور فوتوغرافي نشط ومرموق في مجالي الفن والآثار، قام في الثمانينيات بتصوير عدد من أعمال محوتان البيئية في جبل سدوم ومتسبيه رامون؛ ويسرائيل تسافرير (1911–2016)، من رواد مصوري الفن الإسرائيليين، الذي التقط صوراً مقرّبة لمنحوتاتها من سلاسل "قرابين"، "إشارات"، و"مناظر طبيعية".1
يقدم المعرض صوراً مختارة لكل منهم، ويسعى إلى توجيه النظر نحو الحوار القائم بين النحاتة والمصور، وبين المنحوتة والصورة، وبين فن النحت والتصوير الفوتوغرافي. كما يسلط الضوء على المقاربات المختلفة لمحوتان والمصورين الثلاثة للمنظر الطبيعي الإسرائيلي، ويبحث عن نقطة الالتقاء – الحوار الذي ينشأ بين الحجر والضوء والظل، ويقدم رؤى جديدة حول عمل الفنانة.1
لقد شكّل منظر النقب، بتكويناته الفريدة والمتنوعة، وضوئه الساطع الذي يميزه، والمعاني الشعرية والثقافية والوطنية الكامنة فيه، مركز جذب لمصوري المناظر الطبيعية لعقود طويلة. في الصور الفوتوغرافية، يحظى النقب بمكانة مركزية كمصدر إلهام، وكجزء جوهري في الفضاء الفوتوغرافي، وكصورة لمنظر طبيعي مقفر، ولمساحات فارغة لا نهائية.1
بدأ فن تصوير المناظر الطبيعية بالازدهار في الغرب في النصف الثاني من القرن التاسع عشر، ويرتبط ازدهاره ارتباطاً وثيقاً بصعود القومية. ينقسم تصوير المناظر الطبيعية الحديث، بشكل عام، إلى ثلاثة أنواع رئيسية: (1) تصوير المناظر الطبيعية في خدمة الدولة أو العلم، والذي استُخدم كشهادة على الحيز الجغرافي وتميّز بأسلوب توثيقي مباشر، غالباً من زاوية بانورامية أو علوية؛ (2) تصوير المناظر الطبيعية الرومانسي، الذي استكشف شعرية المشهد الوطني، وأبرز قوة الطبيعة وأخفى الحضور الإنساني، للحفاظ على فانتازيا منظر طبيعي بدائي؛ (3) تصوير المناظر الطبيعية الحديث، الذي ركز على الأشكال الأساسية والمجردة في المشهد لالتقاط "جوهرها" والتعبير عن تجربة شخصية وذاتية.1
تتراوح الصور المعروضة في هذا المعرض بين هذه الأساليب الثلاثة وتسلط الضوء على جوانب مختلفة في أعمال محوتان. فالأسلوب التوثيقي والمباشر الذي صوّر به حاي أعمالها البيئية يبرز بعدها السياسي والمفاهيمي. والأسلوب الرومانسي-الحديث لهوندت يبرز الطابع الصرحي للمنظر الطبيعي ومنحوتاتها وارتباطها العميق بالصحراء التي أُنشئت فيها ومنها استلهمت. أما الصور المقرّبة لتسفرير، فتحوّل المنحوتات نفسها إلى ما يشبه المناظر الطبيعية المجردة والنائية – فضاءات منحوتة من حجر الرخام، تبدو كظواهر جيولوجية من كون آخر. الأسلوب الحديث الذي يميز عمله يبرز حسّية المنحوتات، وفي الوقت ذاته يسلط الضوء على انشغال محوتان بالجيولوجيا الصحراوية.1
منذ سبعينيات القرن العشرين، بدأت الأصوات النقدية ترتفع ضد استخدام تصوير المناظر الطبيعية كغطاء لعمليات الاستغلال، والسلب، والعنف، واحتلال الأرض، سواء من قبل قوى سياسية أو اقتصادية. وبهذا المعنى، تشكل الصور المعروضة في المعرض شهادة أرشيفية ليس فقط للعلاقات والحوارات التي جرت والأحداث التي وقعت، بل أيضاً للمفاهيم المختلفة للمنظر الطبيعي وتصويره. ومع ذلك، لا يوجد فيها محاولة لمحو آثار الحضور الإنساني. تتناول أعمال محوتان أسئلة جوهرية عن الحياة والموت في سياق الاستيطان في الصحراء، وشخصيتها كفنانة حاضرة بقوة في الصور – سواء أثناء إبداع الأعمال أو من خلال منحوتاتها، التي تبدو وكأنها تنبت من قلب المشهد البدائي وتعكسه في هيئتها.1

שלוש עדשות על חוה מחותן
אברהם חי, קלאוס אוטו הונדט, ישראל צפריר

​​
אוצרות: ד"ר איילת כרמי, סמדר קרן
טקסט אוצרותי: ד"ר איילת כרמי

התערוכה שלוש עדשות על חוה מחותן מתמקדת בדיאלוג שנוצר בין עבודותיה של מחותן לבין תצלומיהן, כפי שנלקחו בידי שלושה צלמים: קלאוס אוטו הונדט (1944–), צלם גרמני שצילם בין השאר את פסלי הסדרה נופים של מחותן בסוף שנות השבעים, באזור באר שבע ומרכז הנגב; אברהם חי (1944–), צלם אומנות וארכאולוגיה פעיל ומוערך, שצילם בשנות השמונים כמה מן העבודות הסביבתיות של מחותן בהר סדום ובמצפה רמון; וישראל צפריר (1952–2019), מראשוני צלמי האומנות הישראלים, שצילם תקריבים של פסליה מהסדרות מנחות, אותות ונופים.1

התערוכה מציגה תצלומים נבחרים של כל אחד מהם, ומבקשת להפנות את המבט אל השיחה המתקיימת בין הפסלת לצלם, בין הַפַּסל לתצלום ובין הפיסול לצילום. היא מאירה את הגישות השונות של מחותן ושלושת הצלמים לנוף הישראלי, תרה אחר נקודת המפגש – הדיאלוג שנוצר בין אבן, אור וצל ומציעה תובנות חדשות על עבודתה של האומנית. נוף הנגב, על הצורניות הייחודית והמגוונת שלו, האור החזק המאפיין אותו והמשמעויות הפואטיות, התרבותיות והלאומיות הגלומות בו, היווה מוקד משיכה לצלמי נוף במשך עשרות שנים. בתצלומים, הנגב זוכה למעמד מרכזי כמקור השראה, כחלק מהותי במרחב הצילומי וכדימוי של נוף שכוח־אל, של מרחבים ריקים ואינסופיים. ז'אנר צילום הנוף החל לפרוח במערב במחצית השנייה של המאה התשע עשרה, ופריחתו קשורה הדוקות לעליית הלאומיות. צילום הנוף המודרני נחלק, באופן גס, לשלושה סוגים עיקריים: (1) צילום נוף בשירות המדינה או המדע, ששימש כעדות על המרחב הגיאוגרפי והתאפיין בסגנון תיעודי ישיר, לעיתים קרובות מזווית פנורמית או עילית; (2) צילום נוף רומנטי, שחקר את הפואטיות של הנוף הלאומי, הדגיש את עוצמתו של הטבע והעלים את הנוכחות האנושית, כדי לשמר פנטזיה של נוף בראשיתי; (3) צילום נוף מודרני, שהתמקד בצורות בסיסיות ומופשטות בנוף כדי ללכוד את ״מהותן״ ולבטא חוויה אישית וסובייקטיבית.1

התצלומים המוצגים בתערוכה זו נעים בין שלושת הסגנונות הללו ומאירים היבטים שונים ביצירתה של מחותן. הסגנון התיעודי והישיר שבו צילם חי את עבודותיה הסביבתיות מדגיש את הממד הפוליטי והמושגי שלהן. הסגנון הרומנטי־מודרני של הונדט מדגיש את המונומנטליות של הנוף ושל פסליה ואת חיבורם העמוק למדבר שבו נוצרו ושממנו שאבו השראה. תצלומי התקריב של צפריר הופכים את הפסלים עצמם למעין נופים מופשטים ורחוקים – מרחבים מפוסלים מאבן שיש, שנראים כמו תופעות גיאולוגיות מְיְקום אחר. הסגנון המודרני המאפיין את עבודתו מבליט את החושניות של הפסלים, תוך שהוא שופך אור על העיסוק של מחותן בגאולוגיה המדברית.1

משנות השבעים של המאה העשרים החלו לעלות קולות ביקורתיים כלפי השימוש בצילום נוף כהסוואה של תהליכי ניצול, נישול, אלימות, וכיבוש של הקרקע, בין אם על ידי כוחות פוליטיים או כלכליים. במובן זה, התצלומים המוצגים בתערוכה מהווים עדות ארכיונית לא רק למערכות יחסים, לדיאלוגים שהתרחשו ולאירועים שהתקיימו, אלא גם לתפיסות שונות של נוף ושל צילום נוף. עם זאת, אין בהם ניסיון למחוק את עקבות הנוכחות האנושית. עבודותיה של מחותן נוגעות בשאלות יסוד של חיים ומוות בהקשר של התיישבות במדבר, ודמותה כאומנית נוכחת בתצלומים בעוצמה – אם בעת יצירת העבודות ואם דרך פסליה, שכמו צומחים מתוך נוף הקדומים ומשקפים אותו בדמותם.1